Apartman Balkonunda Saksı Sebzesi İçin Günlük Su Takvimi
Balkondaki domates saksısına sabah bir bardak su döküyorsunuz, akşam toprağın üstü çatlamış oluyor. Yandaki fesleğen ise aynı miktarla iki gün gidiyor. "Peki ne kadar vereceğim?" sorusunun tek bir cevabı yok — çünkü doğru miktar bitkiye, saksı hacmine, rüzgâra ve o günkü havaya göre değişiyor. İyi haber şu: bu değişkenliği tahmin etmenin basit bir yolu var ve hesabı bir kez öğrendiğinizde balkon sebze sulama işi tahminden çıkıp takvime dönüşüyor.
Saksıdaki Sebze Günde Kaç Mililitre Su Harcıyor?
Evapotranspirasyon tam olarak neyi ölçüyor?
Evapotranspirasyon (kısaca ET), topraktan buharlaşan su ile bitkinin yapraklarından terleyerek attığı suyun toplamı. Milimetre cinsinden ifade edilir: "günde 5 mm" demek, o yüzeyin her metrekaresinden 5 litre suyun havaya gittiği anlamına gelir. Kolay çevrim şudur: 1 mm × 1 m² = 1 litre, yani 1 mm × 100 cm² = 10 ml.
Balkonda bu değer bahçedekinden yüksek çıkar. Neden? Beton ve duvarlar ısıyı geri yansıtır, saksılar dört yandan hava alır, tek başına duran bir bitkinin çevresinde nem tutan komşusu yoktur. Rüzgârlı bir cephede aynı domates, toprakta yetişen akrabasından belirgin şekilde fazla su ister.
Hesabı nasıl yapacağım?
Üç sayı yeterli: gölge alanı, günlük ET0 tahmini ve bitki katsayısı (Kc).
- Gölge alanı: Bitkinin yapraklarının kapladığı alanı ölçün, saksı çapını değil. Yayılmış bir domateste bu 40–50 cm çap, yani 1.200–2.000 cm² olabilir. Fide döneminde ise saksı ağzı alanını kullanın.
- ET0: Kaba referans olarak ilkbahar/sonbahar için 2–4 mm, sıcak ve rüzgârlı yaz günleri için 5–7 mm alın. Bulutlu, serin günlerde yarıya iner.
- Kc: Yeni dikilmiş fidede 0,4–0,5; gelişme döneminde 0,7–0,9; tam yapraklı, meyve tutmuş bitkide 1,0–1,2.
Günlük su (ml) = Alan (cm²) × ET0 (mm) × Kc ÷ 10
Örnek: temmuzda, 1.500 cm² gölge alanı olan meyveli bir domates, ET0 6 mm, Kc 1,1 → 1.500 × 6 × 1,1 ÷ 10 = 990 ml/gün. Aynı bitki mayısta fide iken (500 cm², 3 mm, 0,5) günde sadece 75 ml istiyordu. Aradaki 13 katlık fark, "her gün bir bardak" alışkanlığının neden işe yaramadığını açıklıyor.
| Bitki | Tipik gölge alanı | Yaz (6 mm) | İlkbahar (3 mm) |
|---|---|---|---|
| Fesleğen / maydanoz | ~300 cm² | 150–200 ml | 70–90 ml |
| Marul / ıspanak | ~600 cm² | 350–400 ml | 170–200 ml |
| Biber / patlıcan | ~900 cm² | 500–600 ml | 250–300 ml |
| Domates (meyveli) | 1.500 cm² | 900–1.100 ml | 450–550 ml |
Hesabı doğrulamanın yolu var mı?
Evet, mutfak terazisi. Saksıyı sabah doyurun, 20 dakika süzülmesini bekleyin ve tartın; ertesi sabah tekrar tartın. Kaybedilen her 100 gram, 100 ml sudur. İki üç gün bunu yaparsanız kendi balkonunuzun gerçek ET değerini bulmuş olursunuz — üstelik hava değiştikçe oranı zihninizde kolayca ayarlarsınız.
İkinci kontrol: verdiğiniz suyun yaklaşık %10–15'i tabağa sızmalı. Hiç sızmıyorsa az veriyorsunuz ve tuz birikiyor demektir; yarısı akıyorsa toprak su tutmuyor, harç karışımını gözden geçirmek gerekir. Tabakta biriken suyu 20 dakika içinde boşaltın; kök sürekli suda kalırsa boğulur.
Damla Sulamayı Balkonda Nasıl Kurar ve Takvime Bağlarım?
Hangi parçalar gerekiyor?
Küçük bir balkon için gereken set kısadır: bir kaynak (musluk çıkışı ya da 20–30 litrelik bir bidon), 16 mm ana boru, saksıl