Balkon ve Teras Bahçeciliği

Balkonda bahçe yapmak, toprakta bahçe yapmanın küçültülmüş hâli değildir. Işık sınırlıdır, rüzgâr serttir, toprak hacmi bir kova kadardır ve su birkaç saatte buharlaşır. Yine de doğru kararlarla iki metrekarelik bir balkondan yaz boyu fesleğen, domates, marul ve baharat toplamak mümkün. Aşağıda, kendi başına başlayan birinin aklına gelen soruları sırayla ele alıyoruz.

Balkonumu Nasıl Tanırım? Işık, Rüzgâr ve Ağırlık

Balkon bahçeciliğinde ilk yatırım para değil, gözlemdir. Bir hafta boyunca balkonunuzu farklı saatlerde izleyin; bu, aldığınız her fidenin kaderini belirler.

Balkonum hangi yöne bakıyor, bu ne anlama geliyor?

Yön, günlük doğrudan güneş saatinizi belirler. Ölçmek için karmaşık bir alete gerek yok: sabah 9'dan akşam 6'ya kadar iki saatte bir bakıp "şu an güneş saksının üstünde mi?" diye not alın. Toplam saati şu şekilde yorumlayabilirsiniz:

Işık azsa çare bitkiyi zorlamak değil, bitkiyi değiştirmektir. Uygun bitki seçimi konusunu ayrıntılı ele aldığımız rehber bu noktada işinizi kolaylaştırır. Beyaz boyalı duvar veya açık renkli bir pano, yansıyan ışığı gözle görülür biçimde artırır; bu ucuz ve etkili bir hiledir.

Rüzgâr neden ışıktan bile önemli olabilir?

Yüksek katlarda asıl sorun genellikle güneş değil, rüzgârdır. Sürekli rüzgâr yaprakları kurutur, saksı toprağının nemini iki katı hızla alır ve ince gövdeli bitkileri kırar. Belirtisi bellidir: sulamanıza rağmen yaprak kenarları kahverengileşir ve kıvrılır.

• Korkuluğa hasır, kamış paravan veya gölgelik file takın; rüzgârı kesmeyin, kırın.
• Uzun bitkileri duvar dibine, alçak olanları korkuluk hizasına yerleştirin.
• Domates, fasulye gibi tırmanıcıları herkesten önce herek veya ipe bağlayın.

Saksılar balkonun taşıma kapasitesini zorlar mı?

Sulanmış toprak beklediğinizden ağırdır. 40 litrelik bir sandık, su verildikten sonra rahatlıkla 40 kilonun üzerine çıkar. Bu yüzden ağır kapları balkonun kenarına değil, bina duvarına yakın tarafa yerleştirin; ağırlık taşıyıcı duvar hattında daha güvenlidir. Ağırlığı azaltmak için killi bahçe toprağı yerine torf–kompost–perlit karışımı kullanın, terracotta yerine plastik veya keçe saksıyı tercih edin. Küçük alanda bahçe tasarımında olduğu gibi burada da dikey düşünmek, yani duvara raf ve askı kurmak yer kazandırır.

Saksıda Toprak, Su ve Gübre Nasıl Yönetilir?

Balkon bahçesi başında bitki bakımının özü tek cümlede toplanır: kök bölgesi küçük olduğu için hem su hem besin çok daha hızlı tükenir. Toprakta affedilen hatalar saksıda affedilmez.

Saksı toprağı bahçe toprağından neden farklı olmalı?

Bahçe toprağı saksıda sıkışır, su geçirmez ve kök boğulur. İyi bir saksı harcı elinizde ufalanır, sudan sonra hızla süzülür ama nemi tutar. Pratik bir karışım: 2 ölçü hazır saksı toprağı (torf esaslı), 1 ölçü elenmiş kompost veya solucan gübresi, 1 ölçü perlit. Toprak hazırlığı ilkelerini balkon ölçeğine indirgemek budur.

Derinlik de en az karışım kadar önemli:

• 15-20 cm: marul, roka, maydanoz, fesleğen, yeşil soğan
• 25-30 cm: biber, çilek, fasulye, ıspanak, kekik
• 40 cm ve üzeri: domates, patlıcan, salatalık, cüce meyve ağaçları

Her kapta mutlaka drenaj deliği olsun. Delik yoksa açın; altına tabak koyacaksanız suyu 20 dakika sonra boşaltın, çünkü tabakta bekleyen su kök çürüklüğünün en yaygın sebebidir.

Ne sıklıkta sulamalıyım, takvime bakayım mı?

Takvim değil, parmak. Parmağınızı 3-4 cm daldırın; kuruysa sulayın, nemliyse bekleyin. Yaz ortasında güneşli bir balkonda küçük saksılar günde iki kez su isteyebilirken, gölge köşedeki nane üç günde bir yeter. Sulamayı sabah erken yapın; öğle güneşinde verilen su hem buharlaşır hem yapraklarda leke bırakır.

Doğru sulamanın işareti, suyun saksı altından hafifçe akmasıdır. Az su vermek tuz birikmesine ve yüze